De invloed van sexy selfies

09 april, 2015

Meisjes die met een zwoele blik in de camera kijken, daarbij hun decolleté showend in een sexy truitje of bikini. Jongens die liggend op bed hun six packs tonen. Tot voor kort waren dit professioneel geproduceerde beelden in reclames of videoclips op televisie. Tegenwoordig zijn dit (ook) de foto’s die jongeren zelf maken en delen op sociale media, zoals Facebook en Instagram. Deze nieuwe trend van door jongeren zelf geproduceerd seksueel materiaal, vormt stof tot nadenken én onderzoek. Wat doet dit nu met de seksuele opvattingen en het seksuele zelfbeeld van jongeren?

Onderzoek naar de gevolgen van sexy zelfpresentatie op sociale media
Op sociale media overheerst de cultuur van sexy zijn, er goed uit zien en het benadrukken dat je seksueel beschikbaar bent, Deze cultuur overheerst ook in meer ‘traditionele’ media zoals TV en advertenties. Het lijkt er dus op dat jongeren bepaalde opvattingen vanuit de traditionele media overnemen in hun zelfpresentatie op sociale media. In één van mijn studies heb ik gekeken of het kijken naar sexy foto’s van vrienden op sociale media bepaalde stereotype opvattingen uit de traditionele media kan versterken. Ik heb hier met name gekeken naar seksuele objectificatie van vrouwen, oftewel het normaal vinden dat een vrouw alleen om haar sexy uiterlijk wordt beoordeeld en het zien van seks als puur lichamelijk en als iets dat men doet voor de lol. Uit het onderzoek bleek dat het kijken naar sexy selfies van anderen geen invloed had op deze stereotype seksuele opvattingen van jongeren. Of jongeren alle stereotype boodschappen uit traditionele media klakkeloos overnemen op sociale media is dus nog maar de vraag. Het kijken naar sexy selfies vergrootte echter wel de kans dat jongeren een half jaar later aan orale seks of geslachtsgemeenschap hadden gedaan. Jongeren die deze stereotype opvattingen al aanhingen en jongeren met beginnende seksuele ervaring keken overigens vaker naar sexy selfies op sociale media. Dit was vooral het geval bij 13 en 14 jarigen.

Het lijkt er dus op dat sociale media een platform zijn voor seksuele exploratie. Vooral jonge tieners met beginnende seksuele interesse kijken naar de sexy selfies van anderen, waarschijnlijk om zo te leren hoe je sexy moet zijn en hoe je je sexy moet gedragen. Dit lijkt vervolgens zijn uitwerking hebben op het daadwerkelijke seksuele gedrag van jongeren. Het gebruik van sociale media om te leren hoe je sexy kan of moet zijn, strookt ook met wat onderzoekers eerder hebben geconcludeerd, namelijk zelfexpressie op sociale media helpt jongeren ontdekken wie ze zijn of wie ze willen zijn, ook op seksueel gebied. Dit betekent ook dat sociale media gebruikt kunnen worden bij het vormen van een seksueel zelfbeeld. Uit één van mijn nieuwste studies blijkt ook dat het plaatsen van sexy foto’s van jezelf op sociale media er voor zorgt dat eigenschappen zoals sexy, wild en verleidelijk zijn, belangrijker worden voor je identiteit.

De invloed van sexy selfies

Reden tot zorg?
Uiteraard roepen deze bevindingen weer nieuwe vragen op. Wat is nu het gevolg van deze seksuele exploratie van jongeren op sociale media? Kan het kwaad om jezelf te seksualiseren op sociale media, en het steeds belangrijker te vinden om sexy en verleidelijk te zijn? Hierover zijn de meningen in het onderzoeksveld verdeeld. Volgens een collectief van wetenschappers, onder de naam APA task force, kan blootstelling aan seksualiserende media resulteren in lichaamsontevredenheid, depressie en verminderd zelfvertrouwen bij meisjes. Ook kan het bezig zijn met sexy zijn en sexy gevonden willen worden door anderen, oftewel zelfseksualisering, ten koste gaan van andere ontwikkelingstaken van jongeren, zoals bijvoorbeeld hun academische ontwikkeling. Verder is gebleken dat vrouwen die het leuk vinden om sexy gevonden te worden, omdat dit aandacht en bewondering van mannen oplevert, op de korte termijn een boost in zelfvertrouwen ervaren door zichzelf te seksualiseren, maar dit houdt vaak geen stand op de lange termijn. Er zijn tot nu toe nog weinig positieve effecten van zelfseksualisering gevonden en het zou zelfs de effecten van zelfobjectificering op eetproblemen versterken. Het gebrek aan positieve effecten van zelfseksualisering kan echter ook komen omdat hier simpelweg nog weinig onderzoek naar is gedaan. De focus van onderzoek naar de effecten van seksuele media op jongeren ligt voornamelijk op de negatieve gevolgen hiervan.

Een aantal onderzoekers heeft zich verzet tegen het zien van seksualisering als overwegend negatief. Dit negatieve perspectief zou geen ruimte over laten voor de eigen mening van jongeren en het feit dat veel jongeren in staat zijn kritisch naar seksualiserende media te kijken. Een te grote nadruk op negatieve gevolgen zou voorbij gaan aan de mogelijke positieve gevolgen van (zelf-)seksualisering: door bezig te zijn met hun seksualiteit zouden jongeren – en vooral meisjes – juist kunnen leren wat hun seksuele wensen en verlangens zijn en beter in staat zijn hier de juiste beslissingen over te nemen.

Dit lijkt op het idee van seksuele expressie als seksuele empowerment dat door post-feministische bewegingen vaak wordt aangemoedigd. Vrouwen en meisjes plukken de vruchten van hun ‘sexy-zijn’ en hebben de voorheen mannelijke cultuur van seks en pornografie omarmd. Maar ook hier kan je je afvragen: in hoeverre is jezelf reduceren tot sexual plaything een vooruitgang voor vrouwen en meisjes ? Op dit moment is nog weinig bekend over of zelfseksualisering op sociale media jongeren meer zelfverzekerd maakt op seksueel gebied en of ze meer in staat zijn hun seksuele wensen en verlangens te uiten. Het zou ook zo kunnen zijn dat jongeren slechts de seksuele stereotypen uit de media, en vooral de porno industrie, overnemen, met mogelijk meer losbandig seksueel (risico) gedrag en een afstandelijke en ‘prestatie’ gerichte kijk op seks tot gevolg. Ik sta te popelen om dit verder te onderzoeken. Wordt vervolgd dus!

Over de auteur:
Annemarie van Oosten is universitair docent Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en onderzoeker bij de Amsterdam School of Communication Research) en het Onderzoekscentrum Jeugd en Media (CcaM). Annemarie is in Februari 2015 gepromoveerd op onderzoek naar de effecten van seksuele media inhoud op de seksualiteit van adolescenten. In haar huidige onderzoek houdt zij zich bezig met de effecten van seksuele inhoud op sociale media, individuele verschillen in de vatbaarheid voor de invloed van seksuele media, en (kritische) verwerking van seksuele media inhoud, onder adolescenten en jong volwassenen.

Bronnen:

  • Lerum, K., & Dworkin, S. L. (2009). “Bad girls rule”: An interdisciplinary feminist commentary on the report of the APA Task Force on the sexualization of girls. Journal of Sex Research, 46, 250–63. doi:10.1080/00224490903079542.
  • Liss, M., Erchull, M. J., & Ramsey, L. R. (2011). Empowering or oppressing? Development and exploration of the Enjoyment of Sexualization Scale. Personality and Social Psychology Bulletin, 37, 55–68. doi:10.1177/0146167210386119.
  • Ringrose, J. (2010). Sluts, whores, fat slags and playboy bunnies: Teen girls’ negotiations of “sexy”on social networking sites and at school. In C. Jackson, C. Paechte, & E. Renold (Eds.), Girls and education 3–16: Continuing concerns, new agendas. Basingstoke, UK: Open University Press.
  • Oosten, J.M.F. van, Peter, J., & Boot, I. (2014). Exploring associations between exposure to sexy online self-presentations and adolescents’ sexual attitudes and behavior. Journal of Youth and Adolescence. Advance online publication. doi: 10.1007/s10964-014-0194-8
  • Zubriggen, E., Collins, R. L., Lamb, S., Roberts, T., Tolman, D. L., Ward, L. M., & Blake, J. (2007). Report of the APA task force on the sexualization of girls. American Psychological Association. www.apa. org/pi/wpo/sexualization.html.

Reacties zijn gesloten.